بررسی مدل رابطه مادر-کودک و عاطفه مثبت و منفی با اختلال‌های اضطرابی

نوع مقاله: پژوهشی اصیل

نویسندگان

1 *استادیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد (نویسنده مسئول)

2 کارشناس دانشگاه سیستان و بلوچستان، دکتری تخصصی تعلیم و تربیت

3 استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

4 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشکاه لرستان، خرم آباد

چکیده

هدف مطالعه حاضر بررسی مدل رابطه مادر-کودک و عاطفه مثبت و منفی با اختلال‌های اضطرابی بود. 300 مادر از میان از مادران دانش آموزان پسر سوم ابتدایی با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای از مدارس ابتدایی شهر خرم‌آباد انتخاب شدند، و مقیاس رابطه والد کودک (CPRS)، مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین (SPANE) و چک لیست مرتبط با اختلال‌های اضطرابی کودک (SCARED) تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش کافی برخوردار است. و عاطفه‌ی مثبت و منفی میانجی بین رابطه والد-کودک و اختلال‌های اضطرابی است. این یافته‌ها می‌تواند در موقعیت‌های مشاوره‌ای و برای درمان اختلال‌های اضطرابی مؤثر باشند.

کلیدواژه‌ها


آیزنک، مایکل (1375). روانشناسیشادی. ترجمه مهرداد فیروزبخت و خشایار بیگی. (1375). تهران: انتشارات بدر.

بیرانوند، معصومه؛ موسوی، سیده سمیرا؛ کاکاوند، علیرضا؛ غفوری، اعظم و اوحدی، عارفه. (1394). تأثیر آموزش تفکر مثبت بر رضایت از زندگی و احساس معنی در زندگی مادران کودکان مبتلا به اختلال‌های برونی‌سازی شده. دوفصلنامه مشاوره کاربردی، 1(5)، 80-63.

پورشریفی، حمید؛ باباپور، جلیل؛ علیلو، محمود؛ خانجانی، زینب و زینالی، شیرین. (1394). نقش متغیرهای والد و کودک در مدل ساختاری اضطرابی کودکان. فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده، 4(15)، 17-29.

جعفرنژاد، خدیجه؛ اسدی یونسی، محمدرضا; راستگومقدم، میترا. (1394). رابطه‌ی ابعاد الگوی ارتباطی خانواده با فراوانی و شدت تعارضات والدین ـ نوجوانان. فصلنامه خانواده پژوهی، 11 (2)، 219-235.

جوانی، لیلا؛ شریعتمدار، آسیه و فرخی، نورعلی. (1394). بررسی رابطه تعارض والد-فرزند و خودپنداره تحصیلی دانش آموزان با رضایت زندگی آن‌ها. فصلنامه پژوهش‌های مشاوره، 14(56)، 26-45.

حسنی، مژگان و نادی، محمدعلی. (1395). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در دانش‌آموزان دختر پایه سوم دبیرستان‌های تهران. نشریه آموزش و ارزشیابی، 9(35)، 105-124.

خداپناهی، محمدکریم؛ قنبری، سعید؛ نادعلی، حسین و سیدموسوی، پریسا. (1392). کیفیت رابطه مادر - کودک و نشانگان اضطرابی در کودکان پیش‌دبستانی. فصلنامه روانشناسی تحولی، روانشناسان ایرانی. 9(33)، 5-14.

دادستان، پریرخ. (1389). روان‌شناختی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگسالی. جلد اول، تهران: انتشارات سمت.

شولتز، دوان و سیدنی الن شولتز (2005نظریه‌های شخصیت، ترجمه: یحیی سیدمحمدی (1395). چاپ 14، تهران: نشر ویرایش.

ساطوریان، سیدعباس؛ طهماسیان، کارینه و احمدی، محمدرضا. (1395). نقش ابعاد والدگری و رابطه والد-کودک در مشکلات رفتاری درونی سازی شده و برونی‌سازی شده کودکان. فصلنامه خانواده پژوهی، 12 (48)، 683- 705.

سیاه منصور، مژگان؛ شاکر دولق، علی و جهانگیری، مهدی. (1392). رابطه اضطراب اجتماعی و عواطف مثبت و منفی با دانش متقاعدسازی در مدیران. فصلنامه شناخت اجتماعی، 2(3)، 69-75.

لطف‌آبادی، حسین (1380). عواطف و هویت نوجوانان و جوانان. تهران: نسل سوم.

متین، آذر. (1388). درمان اختلالات اضطرابی دوران کودکی، مجله تعلیم و تربیت استثنائی، 93، 24-34.

مجدآرا، الهه؛ بیگدلی، ایمان اله؛ نجفی، محمود و رشن، شهرزاد. (1395). اثر مستقیم و غیرمستقیم عواطف بر اضطراب و افسردگی سالمندان: نقش میانجی دشواری در نظم جویی هیجان. مجله روانشناسی بالینی، 2(30)، 89-98.

محمودی، نگار؛ عبداللهی، محمدحسین؛ شاهقلیان، مهناز و گوهری، سمیرا. (1394). نقش واسطه‌ای عاطفه مثبت و منفی در رابطه بین شبکه‌ای حساسیت پردازش حسی و ناگویی خلقی. فصلنامه شناخت اجتماعی، 4(1)، 28-40.

مهرابی‌زاده، مهناز و کاظمیان‌مقدم، کبری. (1386). بررسی اثربخشی روش حساسیت‌زدایی منظم بر اضطراب امتحان و عملکرد تحصیلی، مجله روان‌شناسی کاربردی، 5، 23-34.

میرزایی کوتنایی، فرشته؛ شاکری نیا، ایرج و اصغری، فرهاد. (1394). رابطه تعامل والد-فرزند با سطح رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان. فصلنامه سلامت روانی کودک، 2(4)، 21-35.

نجارپور استادی، سعید و خدیوی، اسداله. (1387). بررسی رابطه جو عاطفی خانواده با هویت‌یابی، خودپنداره و عزت‌نفس نوجوانان و جوانان 17-28 سال شهر اسلامشهر. فصلنامه علوم تربیتی، 1 (3)، 81-102.

نجمی، سید بدرالدین. (1389). رابطه‌ی صفات شخصیتی والدین با نوع اختلالات رفتاری کودکان. مجله اصول بهداشت روانی، 12(46)، 522-533.

هریس، پل. (2001). رشد عواطف در کودکان. ترجمه: محمد یمینی و محمد داوودی (1380). سبزوار: انتشارات دانشگاه تربیت معلم.

 

 

 

Arab, A., El Keshky, M., & Hadwin, J. A. (2016). Psychometric properties of the screen for child anxiety related emotional disorders (SCARED) in a non-clinical sample of children and adolescents in Saudi Arabia. Child Psychiatry & Human Development, 47(4), 554-562.

Birmaher, B., Brent, D. A., Chiappetta, L., Bridge, J., Monga, S., & Baugher, M. (1999). Psychometric properties of the screen for child anxiety related emotional disorders (SCARED): A replication study. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 38(10), 1230-1236.

Bradford, A. B., Burningham, K. L., Sandberg, J. G., & Johnson, L. N. (2017). The association between the parentchild relationship and symptoms of anxiety and depression: The Roles of Attachment and perceived spouse attachment behaviors. Journal of Marital and Family Therapy, 43(2), 291-307.

Brown, A., Creswell, C., Barker, C., Butler, S., Cooper, P., Hobbs, C., & Thirlwall, K. (2017). Guided parent‐delivered cognitive behaviour therapy for children with anxiety disorders: Outcomes at 3‐to 5‐year follow‐up. British Journal of Clinical Psychology, 56(2), 149-159.

Bögels, S. M., & Brechman-Toussaint, M. L. (2006). Family issues in child anxiety: Attachment, family functioning, parental rearing and beliefs. Clinical Psychology Review, 26(7), 834-856.

 Chavira, D. A., Bustos, C. E., Garcia, M. S., Ng, B., & Camacho, A. (2017). Delivering CBT to rural Latino children with anxiety disorders: A qualitative study. Community Mental Health Journal, 53(1), 53-61.

Driscoll, K., & Pianta, R. C.  (2011). Mothers’ and fathers' perceptions of conflict and closeness in parent-child relationships during early childhood.  Journal of Early Childhood and Infant Psychology, (7), 1-24.

Evans, R., Thirlwall, K., Cooper, P., & Creswell, C. (2017). Using symptom and interference questionnaires to identify recovery among children with anxiety disorders. Psychological Assessment, 29(7), 835.

 Gar, N. S., & Hudson, J. L. (2008). An examination of the interactions between mothers and children with anxiety disorders. Behavior Research and Therapy, 46(12), 1266-1274.

Gastel, W. V., Legerstee, J., & Ferdinand, R. (2009). The role of perceived parenting in familial aggregation of anxiety disorders in children. Journal of Anxiety Disorders, 23(1), 46-53.

Hollenstein, T., Tighe, A. B., & Lougheed, J. P. (2017). Emotional development in the context of mother–child relationships. Current Opinion in Psychology, 17, 140-144.

Kerns, C. M., Renno, P., Kendall, P. C., Wood, J. J., & Storch, E. A. (2017). Anxiety disorders interview schedule–autism Addendum: Reliability and validity in children with autism spectrum disorder. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 46(1), 88-100.

Kochendorfer, L. B., & Kerns, K. A. (2017). Perceptions of parent-child attachment relationships and friendship qualities: Predictors of romantic relationship involvement and quality in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 46(5), 1009-1021.

Lønfeldt, N. N., Marin, C. E., Silverman, W. K., Reinholdt-Dunne, M. L., & Esbjørn, B. H. (2017). The role of metacognitions in the association between children’s perceptions of maternal control and anxiety. Journal of Child and Family Studies, 26(5), 1398-1408.

Manassis, K. (2001). Child–parent relations: Attachment and anxiety disorders. Anxiety Disorders in Children and Adolescents, 255-272.

Parrigon, K. L. S., & Kerns, K. A. (2016). Family processes in child Anxiety: The long-term impact of fathers and mothers. Journal of abnormal child Psychology, 44(7), 1253-1266.

Pianta R., C. (1992). Child–parent Relationship Scale. Charlottesville, VA: University of Virginia.

Reitman, D., & Asseff, J. (2010). Parenting practices and their relation to anxiety in young adulthood. Journal of Anxiety Disorders, 24(6), 565-572.

Varela, R. E., Sanchez-Sosa, J. J., Biggs, B. K., & Luis, T. M. (2009). Parenting strategies and socio-cultural influences in childhood anxiety: Mexican, Latin American descent, and European American families. Journal of Anxiety Disorders, 23(5), 609-616.

Walczak, M., Esbjørn, B. H., Breinholst, S., & Reinholdt-Dunne, M. L. (2017). Parental involvement in cognitive behavior therapy for children with anxiety disorders: 3-year follow-up. Child Psychiatry & Human Development, 48(3), 444-454.

Waters, A. M., Zimmer-Gembeck, M. J., & Farrell, L. J. (2012). The relationships of child and parent factors with children's anxiety symptoms: Parental anxious rearing as a mediator. Journal of Anxiety Disorders, 26(7), 737-745.

Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS Scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063-1063

Watson, D., & Tellegen, A. (1985). Toward a consensual structure of mood. Psychological Bulletin, 98(2), 219-219.

Yoshizumi, T., Murase, S., Murakami, T., & Takai, J. (2007). Dissociation as a mediator between perceived parental rearing style and depression in an adult community population using college students. Personality and Individual Differences, 43(2), 353-364.