اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و کاهش خود انتقادی در مادران دارای کودکان کم‌توان ذهنی

نوع مقاله: پژوهشی اصیل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

10.22055/jac.2020.33836.1749

چکیده

مادران کودکان کم‌توان ذهنی با مشکلات متعدد روان‌شناختی از جمله انعطاف‌پذیری پایین و خود انتقادی مواجهه هستند و به نظر می‌رسد که نیرومندسازی شفقت می‌تواند آن‌ها در غلبه بر این نارسایی‌ها کمک کند. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و کاهش خود انتقادی مادران دارای کودکان کم‌توان ذهنی در یک طرح نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل انجام شد. جامعه‌ی این پژوهش شامل کلیه مادران دارای فرزند کم‌توان ذهنی مشغول به تحصیل در مدارس استثنایی شهرستان قائم شهر بود. 30 مادر دارای فرزند کم‌توان ذهنی به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 n =) و کنترل (15n = ) قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش در هشت جلسه تحت درمان مبتنی بر شفقت قرار گرفتند و شرکت‌کنندگان گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. شرکت‌کنندگان دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و دو ماه پس از مداخله در پرسش‌نامه‌ی انعطاف‌پذیری شناختی و مقیاس سطوح خود انتقادی مورد سنجش قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و بسته‌ی نرم‌افزار 22-SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر شفقت در بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و کاهش خود انتقادی در شرکت‌کنندگان گروه آزمایش نسبت به شرکت‌کنندگان گروه کنترل اثربخش بود. بنابر این، در زمینه‌ی طراحی مداخلات مؤثر در کاهش آسیب‌های روان‌شناختی در مادران با کودک کم‌توان ذهنی می‌توان از درمان مبتنی بر شفقت برای افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و کاهش خود انتقادی بهره‌مند شد.

کلیدواژه‌ها